Koninklijke Marechaussee
 Militairen behorende tot
het Wapen der Koninklijke Marechaussee
van 1812 tot 1940.
Dit boek bevat de personalia en diensttijd gegevens van (bijna) alle personen van het beroepspersoneel van het Wapen der Koninklijke Marechaussee vanaf de oprichting in 1814 t/m 18 mei 1940. 
Voorts is voor een groot aantal gevallen, door een code, aangegeven wat de reden van het be
indigen van de dienstbetrekking was.
Het is dus uitdrukkelijk  bedoeld om informatie te verstrekken omtrent PERSONEN maar is deels ook een veredelde klapper op de Stamboeken etc.
De index is niet helemaal compleet; een aantal nog niet opgeloste problemen worden in een bijlage nog nader besproken.
Het heeft enkele jaren geduurd voordat een enigszins compleet beeld kon worden gekregen van WIE in genoemd tijdvak bij "het Wapen" hebben gediend. De oorzaak hiervan is dat in het verleden wel enkele malen een studie aan de Koninklijke Marechaussee is gewijd, doch dat dan steeds de TAAK van het Wapen en niet het personeel zelf onderwerp van die studie is geweest.
Er is ook nergens een (openbaar) archief waar de personalia van alle personeelsleden kunnen worden teruggevonden.
Alleen het Marechaussee-museum heeft sedert enkele jaren een steeds groeiende verzameling personeelsdossiers aangelegd, doch dit betreft slechts een fractie van de meer dan 10.000 personen die daarin zouden moeten worden ondergebracht.
De belangrijkste bron van het onderhavige onderzoek zijn de militaire stamboeken, die tot ongeveer 1922 in gebruik zijn geweest. Daarin zijn de gegevens vermeld betreffende de persoon en zijn diensttijd. Hierbij moet gezegd worden dat de eerste stamboeken die werden aangelegd soms wat onvolledig zijn. Er worden soms personen vermeld die vele maanden,
soms meer dan een jaar in dienst waren en waarvan niet meer vermeldt is dan de naam.
Geen voornaam, geen plaats en datum van geboorte en soms zelfs niet eens het jaar waarin de man werd ontslagen.

Verder zijn de wel vermelde gegevens in de begintijd niet steeds helemaal betrouwbaar. Wat te denken van iemand die "Schrijvers" heet en vermeld wordt als "Scharevers" !
Soms konden onjuiste of ontbrekende gegevens worden verbeterd/aangevuld uit later aangelegde (vernieuwde) stamboeken.
Na 1922 is men er toe overgegaan de registratie van militair personeel op een losbladige manier te verrichten. Deze "controlelijsten" van ontslagen personeel zijn blijkbaar voor een groot deel verloren gegaan althans mij is geen (Openbaar) archieffonds van deze lijsten van marechaussee-personeel bekend . Het Algemeen Rijksarchief bezit wel een grote verzameling Controle- en Straflijsten doch die van het Wapen der Koninklijke Marechaussee zijn daarin niet als afzonderlijke verzameling terug te vinden. Personeel dat wegens het huwelijksverbod naar zijn vroeger wapen of dienstvak werd overgeplaatst om zijn tijd waarvoor men zich had verbonden uit te dienen is -incidenteel- daarin wel teruggevonden. Het is nog een raadsel waar de overige berusten.

Ook moet er destijds een register hebben bestaan van alle personen die bij het Depot zijn aangenomen; helaas heb ik niet kunnen ontdekken waar dat gebleven is. 
De gegevens na 1922 kunnen dus onvolledig zijn en het is zelfs waarschijnlijk dat niet alle namen zijn opgespoord. Niettemin er is gepoogd om de beschikbare bronnen na 1922 door te nemen en daaruit te halen wat er is.
Gelukkig werd midden 1995 vergunning verkregen van de Directeur Defensie archieven- registratie- en informatiecentrum te 's-Gravenhage om de nog niet openbare offici
le bronnen van het Departement van Defensie te raadplegen.

Het betreft o.a. een verzameling oude personeelskaarten (73 dozen, totaal +/- 27000 stuks), betreffende beroepspersoneel der Koninklijke Landmacht van voor 1940. Hiertussen bevinden zich ook kaarten van het Marechaussee-personeel. Deze bron bleek echter ook niet meer compleet, niettemin heb ik er dankbaar gebruik van gemaakt. De oude personeelskaarten liggen opgeslagen by het Bureau Registratie en Informatie Ontslagen Personeel (BRIOP) te Kerkrade.

Ook een andere daar aanwezige bron, nl. de kaarten betreffende de ingeschrevenen voor de dienstplicht van ongeveer 1920-1940, mocht worden geraadpleegd. Ook hieraan werden tal van gegevens ontleend (o.a. plaatsen van geboorte). Niettemin blijven er in de gegevens na 1922 nog een aantal hiaten die voorshands niet kunnen worden opgevuld.

Ook een bron "na 1922" is het tijdschrift "De Koninklijke Marechaussee", een uitgave van de vereniging van leden der Koninklijke Marechaussee beneden de rang van Officier. Daarin staat sedert jaar en dag een rubriek met personeelsmutaties als bevorderingen, verplaatsingen enz.

Weer een andere geraadpleegde bron is de voor 1940 door het Departement van Defensie uitgegeven "Ranglijst van onderofficieren der Koninklijke Landmacht".

Het Marechaussee-museum te Buren bevat ook een aantal collecties die op bepaalde punten kunnen helpen de gegevens aan te vullen.

Al met al dus : GEEN absolute volledigheid ! Helaas..

Opmerking:  Niet alle bronnen, en zeker niet die van na 1922, zijn 100% betrouwbaar. Foutief gespelde namen, verkeerde geboortedata etc. kunnen dus voorkomen. Gaarne houd ik mij aanbevolen voor op- of aanmerkingen, aanvullingen, correcties enz.

 Rangen , diensttijd voordat betrokkene bij het Wapen in dienst kwam, onderscheidingen , gegevens over zijn Ouders, speciale dienstverrichtingen zoals "deelgenomen aan de Tiendaagse Veldtocht" enz. zijn niet vermeld. Dit werk beoogt slechts een hulpmiddel te zijn om de weg te vinden naar en in de genoemde bronnen.

 Veel dank ben ik verschuldigd aan de Heer G. de Kinkelder van het Algemeen Rijksarchief, 2e Afdeling, te 's-Gravenhage, die mij jaren achtereen behulpzaam is geweest bij het zoeken naar bronnen, het verkrijgen van de nodige vergunningen tot uitlening en onderzoek in tot dan toe gesloten archieven of archiefmateriaal.  Zonder hem had het onderzoek NOOIT tot het huidige resultaat geleid.

Zeer bijzondere dank ook aan de Directeur en medewerkers van het Marechaussee-museum te Buren voor de langdurig genoten gastvrijheid en steun. Ook zij hebben mij al die jaren over menige "hobbel" heen geholpen.
Ook een speciaal woord van dank aan het personeel van het Bureau Registratie en Informatie Ontslagen Personeel (BRIOP) te  Kerkrade (de Heren Pieters en Hocevar) waar ik enige maanden te gast mocht zijn. Zij hebben echt alles "uit de kast" gehaald wat er maar in zat. Grandioos !
Het personeel van het Gemeentearchief te Breda, in het bijzonder Mw M.L.W.H. van de Wijngaard, hartelijk dank voor de geboden ruimte enz. Door haar hulp was het mogelijk een groot deel van de bij het Algemeen Rijksarchief aanwezige stamboeken voor raadpleging in het gemeente-archief te Breda te LENEN.
Tenslotte ook  alle andere, niet met name genoemden personen, van instellingen en diensten die mij behulpzaam zijn geweest: zeer bedankt voor Uw hulp.

De resultaten van het onderzoek zijn naast het belang voor het Marechaussee-museum te Buren,  het Algemeen Rijksarchief en het BRIOP in het bijzonder bedoeld voor andere
belangstellenden zoals genealogen en historici. 
Voor hen die ook interesse hebben voor de geschiedenis van het Wapen als zodanig moge worden verwezen naar andere bronnen, b.v. Mr. W. v/d Hoek "De Geschiedenis van het Wapen der Koninklijke Marechaussee", (heruitgave) Buren 1990.

Tenslotte nog een excuus voor de minder professionele lay-out en druktechniek.

Omdat het onderzoek voor een zeer groot deel op eigen kosten heeft plaatsgevonden was een "echt" boek net even een brug te ver, maar ik meen dat het als naslagwerk daarom niet van minder waarde is. Alles is verwerkt op een gewone Personal Computer met eigen geschreven programmatuur (Clipper 5.2) en geprint met een Inktjet HP 520.

Breda, 1 september 1997
J.Grim       
Wilderen 183
4817 VC  Breda

 
 

 

 

Klik hier voor de namen

Klik hier voor de
bijbehorende
codes

Terug naar de
inleiding

Statistieken